कीर्तनकार होण्यासाठी काय करावे लागते? संपूर्ण मार्गदर्शन- वारकरी संप्रदाय

कीर्तनकार होण्यासाठी काय करावे लागते? - वारकरी संप्रदाय 

"टाळ वाजे, मृदंग वाजे, वाजे हरीचा गजर - 

तेथे माझा हरी नाचे, हा कीर्तनाचा प्रकार"

आज अनेक तरुणांना वाटते की आपणही कीर्तनकार व्हावे, टाळ-मृदंगाच्या गजरात हरिनाम सांगावे. पण कीर्तनकार होणे म्हणजे फक्त गळ्यात माळ घालणे नाही, ती एक तपश्चर्या आहे. चला तर जाणून घेऊया वारकरी संप्रदायात कीर्तनकार होण्यासाठी काय करावे लागते.

जय हरी विठ्ठल 

1. सगळ्यात आधी - गुरु करा

वारकरी संप्रदायात "गुरुविण कोण दाखवील वाट" असे म्हणतात. कीर्तनकार होण्याची पहिली पायरी म्हणजे योग्य गुरु करणे.

तुमच्या गावातील, परिसरातील एखादे जेष्ठ वारकरी, ह.भ.प. महाराज यांना शरण जा. त्यांच्याकडून माळ-मंत्र घ्या. गुरुच तुम्हाला कीर्तनाचे पहिले धडे देतील. गुरु केल्याशिवाय कीर्तनाला सुरुवात करू नये.

2. ग्रंथांचा अभ्यास - हीच तुमची खरी पदवी

कीर्तन म्हणजे फक्त गाणे नाही, ते ज्ञानदान आहे. तुमच्याकडे अभ्यास हवा.

हे 4 ग्रंथ मुखोद्गत असलेच पाहिजेत:
1.  ज्ञानेश्वरी: प्रत्येक ओवीचा अर्थ समजून घ्या

2. तुकाराम गाथा: किमान 100 अभंग पाठ असावेत

3.  नाथ भागवत आणि एकनाथी भागवत

4.  बोधकथा- व्यावहारिक ज्ञानासाठी

रोज सकाळी 2 तास ग्रंथ वाचनाचा नियम करा.

3. नारदीय कीर्तनाचे 5 अंग शिका

खऱ्या नारदीय कीर्तनाला 5 अंग असतात, हे आलेच पाहिजे:

1.  पूर्वरंग: नमन, देवाचे आणि संतांचे अभंग
2.  मुख्य आख्यान: अभंगाचा अर्थ सांगणे - हा आत्मा आहे
3.  अंतरंग: मध्ये-मध्ये विनोद, दृष्टांत, कथा
4.  सांगता: बोध आणि प्रार्थना
5.  संगीत आणि वाद्य: हार्मोनियम, टाळ, मृदंगावर थोडे तरी प्रभुत्व

4. वाणी आणि आचरण सुधारा

• लोक तुमचे कीर्तन ऐकायला येतात ते तुमच्या वाणीमुळे.
• व्यसनमुक्त व्हा: कीर्तनकाराने तंबाखू, गुटखा यापासून दूरच राहिले पाहिजे.
• भाषा शुद्ध ठेवा: शिव्या, अपशब्द टाळा. मराठी शुद्ध बोला.
• विनम्र रहा: "मी मोठा महाराज" हा अहंकार आला की कीर्तन संपले.
• रोज पहाटे उठून रियाज करा. गळा मोकळा ठेवा.

5. कीर्तन प्रशिक्षण कुठे घ्यावे?

• आज महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी कीर्तन प्रशिक्षण वर्ग चालतात:
• आळंदी (पुणे): वारकरी शिक्षण संस्था - सर्वात मानाची
• पंढरपूर: श्री विठ्ठल वारकरी शिक्षण संस्था
• नागपूर, अमरावती, नाशिक: येथेही ह.भ.प. मंडळाचे वर्ग चालतात.
• येथे 1 ते 2 वर्षांचा कोर्स असतो. फी खूप कमी असते, पण शिस्त खूप असते.

6. सुरुवात कशी करावी?

पहिल्याच दिवशी मोठे कीर्तन करू नका.
1.  सुरुवातीला घरातील भजनात 10 मिनिटे बोला
2.  मग गावातील हरिपाठ, भजनी मंडळात अभंग सांगा
3.  जेष्ठ महाराजांच्या सोबत चोपदार म्हणून जा
4.  हळूहळू छोटी-छोटी कीर्तने घ्या

लक्षात ठेवा: 

• कीर्तनातून सुरुवातीला पैसा बघू नका. सेवा म्हणून करा, पैसा आपोआप मागे येतो.
• कीर्तनकाराची कमाई आणि मान
• आज एक चांगला कीर्तनकार महिन्याला 20,000 ते 1 लाखापर्यंत कमवू शकतो, पण त्यापेक्षा मोठा आहे तो लोकांचा आदर. गावोगावी तुम्हाला "महाराज" म्हणून मान मिळतो, हा मान पैशांपेक्षा मोठा आहे.

FAQ

प्रश्न: कीर्तनकार होण्यासाठी वयाची अट आहे का?
उत्तर: नाही, वय 15 ते 60 कोणत्याही वयात सुरुवात करू शकता, पण लहान वयात सुरुवात केल्यास अभ्यास चांगला होतो.

प्रश्न: मुली कीर्तनकार होऊ शकतात का?
उत्तर: हो, नक्कीच. आज महाराष्ट्रात अनेक ह.भ.प. महिला कीर्तनकार आहेत आणि वारकरी संप्रदाय त्यांना पूर्ण मान देतो.

निष्कर्ष:
कीर्तनकार होणे ही नोकरी नाही, ती विठ्ठलाची सेवा आहे. जर तुमच्या मनात खरा भाव असेल, तर विठ्ठल तुम्हाला वाट नक्की दाखवेल.

बोला पुंडलिक वरदा हरी विठ्ठल!

आपल्या दिलेली माहिती योग्य वाटत असेल तर पुढे शेअर करा. धन्यवाद.